วันพฤหัสบดีที่ 12 ธันวาคม พ.ศ.2562 peaceMOVING FORWORD TO PEACE
logo

ใส่คำค้นที่ท่านต้องการค้น ในช่องสีฟ้าด้านล่าง

เยาวชนจังหวัดชายแดนภาคใต้กับการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21

 20 มี.ค. 2560 04:21 น. | อ่าน 2498
Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Google+

      ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา มีภาพยนตร์ไซไฟ อนิเมชั่นเรื่องต่างๆ มากมาย ที่ถ่ายทอดจินตนาการถึงโลกอนาคตในยุคศตวรรษที่ 21 วิวัฒนาการของการถ่ายทอดนั้น สมจริงขึ้นเรื่อยๆ ไม่ว่าจะเป็นเทคนิคการถ่ายทำ เรื่องราว ตลอดไปจนถึงบริบททางสังคมของยุคอนาคตนั้น นั่นเพราะความเป็นจริง เรากำลังก้าวไปใกล้กับอนาคตดังกล่าวมากขึ้นทุกที โลกยุคใหม่ที่วิถีชีวิตความเป็นอยู่แตกต่างจากโลกศตวรรษที่ผ่านมาอย่างสิ้นเชิง ในสถานะของผู้คนที่อยู่ในช่วงรอยต่อแห่งการเปลี่ยนแปลงนี้ จะต้องเตรียมตัวอย่างไรล่ะ ต่อการก้าวสู่บริบทใหม่ แน่นอนว่า ระบบการศึกษา เป็นกลไกสำคัญอย่างยิ่ง ทั้งในการเปลี่ยนกระบวนทัศน์ของตัวเราเอง และเตรียมลูกหลานของเราให้พร้อมต่อการใช้ชีวิตในบริบทสังคมรูปแบบใหม่
      จากสถานการณ์ความเปลี่ยนแปลงนี้เอง ทำให้เกิดแนวคิดการศึกษาเพื่อศตวรรษใหม่ขึ้น โดยในปี ค.ศ. 2009 มีกลุ่มนักวิชาการหลากหลายสาขา รวมทั้งองค์กรเอกชนชั้นนำของประเทศสหรัฐอเมริกามารวมตัวกัน เกิดเป็น เครือข่าย Partnership for 21st Century Skills หรือ เครือข่าย P21 ซึ่งได้ร่วมกันพัฒนาวิสัยทัศน์และกรอบความคิดเพื่อการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ขึ้น โดยเล็งเห็นว่าทักษะสำคัญที่เด็กและเยาวชนควรมี ได้แก่ ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม โดยสามารถสรุปได้เป็น 2 ส่วนด้วยกัน ได้แก่ ทักษะ 3R  หมายถึง Reading (การอ่าน), การเขียน (Writing) และคณิตศาสตร์ (Arithmetic) และ 4C ได้แก่ Critical Thinking – การคิดวิเคราะห์, Communication - การสื่อสาร Collaboration - การร่วมมือ และ Creativity - ความคิดสร้างสรรค์ รวมถึงทักษะชีวิตและอาชีพ ทักษะด้านสารสนเทศสื่อและเทคโนโลยี รวมไปถึง การบริหารจัดการด้านการศึกษาแบบใหม่ ซึ่งเป็นที่มาของระบบสะเต็มศึกษา หรือ STEM EDUCATION ที่ถูกคิดค้นและพัฒนาขึ้น เพื่อใช้กับโรงเรียนในประเทศสหรัฐอเมริกา และต่อมาได้แพร่หลายไปยังหลายประเทศทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทย

หลากหลายรูปแบบของการศึกษาใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้
      หันกลับมาดูสภาพการจัดการศึกษา ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทย ซึ่งมีความหลากหลายมากกว่าท้องถิ่นอื่นๆ มีการจัดการศึกษาจากหน่วยงานหลายสังกัด โดยในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีหน่วยงานหลักที่จัดการศึกษาในพื้นที่ ประกอบด้วยสำนักงานการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการการส่งเสริมการศึกษาเอกชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ทว่าตัวเยาวชนเอง ต้องอยู่ท่ามกลางสภาพแวดล้อมทางสังคมที่วิกฤติ และอันตรายนานาประการ และผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนโดยรวมอยู่ในระดับต่ำกว่าคะแนนเฉลี่ยระดับชาติมาก รัฐบาลจึงได้มีนโยบายที่ต้องการให้พื้นที่ของจังหวัดชายแดนภาคใต้ คือ จังหวัดยะลา จังหวัดปัตตานี จังหวัดนราธิวาส จังหวัดสตูล และ 4 อําเภอของจังหวัดสงขลา ได้แก่ อําเภอจะนะ นาทวี สะบ้าย้อย และเทพา เป็น “เขตพัฒนาพื้นที่พิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้” ที่จําเป็นต้องได้รับการพัฒนาอย่างเร่งด่วน โดยเฉพาะด้านการศึกษาที่ต้องจัดให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมให้เกิดสันติสุข ทั้งนี้เพื่อส่งผลต่อการพัฒนาคนและสังคมของประเทศ ให้มีคุณภาพต่อไป จึงเกิดโครงการยกระดับคุณภาพการศึกษา ในศตวรรษที่ 21 เขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนใต้ ที่มุ่งเน้นพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา โดยคำนึงถึงความต้องการตามวิถีชีวิต วัฒนธรรม และอัตลักษณ์ของท้องถิ่น
 

STEM ศึกษา กับการยกระดับการศึกษาใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้
      แนวทางความรู้ 4 สหวิทยาการ หรือ สะเต็มศึกษา (STEM Education) แนวคิดนวัตกรรมการจัดการศึกษาที่ถูกนำมาใช้ในการยกระดับการศึกษาเยาวชนชายแดนใต้ โดยให้ความสำคัญในการเป็นทั้งกลยุทธ์และเครื่องมือสำคัญในการจัดการเรียนรู้ตามกระบวนทัศน์ใหม่ ในศตวรรษที่ 21 โดยใช้กระบวนการสอนแบบบูรณาการข้ามกลุ่มสาระวิชาระหว่างศาสตร์สาขาต่างๆ ได้แก่ วิทยาศาสตร์ (Science:S) เทคโนโลยี (Technology:T) วิศวกรรมศาสตร์ (Engineer:E) และคณิตศาสตร์ (Mathematics:M) โดยนำจุดเด่นของธรรมชาติ ตลอดจนวิธีการสอนของแต่ละสาขาวิชา มาผสมผสานกันอย่างลงตัว เพื่อให้ผู้เรียนนำความรู้ทุกแขนง มาใช้ในการแก้ปัญหา การค้นคว้าและการพัฒนาสิ่งต่างๆ ในสถานการณ์โลกปัจจุบัน ซึ่งอาศัยการจัดการเรียนรู้ที่ครูผู้สอนหลายสาขาร่วมมือกัน เพราะในการทำงานจริงนั้นต้องใช้ความรู้หลายด้านในการทำงานทั้งสิ้น ไม่ได้แยกใช้ความรู้เป็นส่วนๆ ตอบโจทย์ปัญหาการศึกษาแบบแยกส่วนในอดีต โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบบูรณาการ ที่ผ่านการทำกิจกรรม หรือการทำโครงงานที่เหมาะสมกับวัย และระดับชั้นของผู้เรียน ช่วยให้ผู้เรียนได้พัฒนาทักษะการคิด ทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ทักษะการแก้ปัญหา และทักษะการสื่อสาร ซึ่งทักษะดังกล่าวนี้ เป็นทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ที่ผู้เรียนพึงมี นอกจากนี้ผู้เรียนยังได้ความรู้แบบองค์รวม ที่สามารถนำไปเชื่อมโยงหรือประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้
 


ครูที่สร้างแรงบันดาลใจ คือ ปัจจัยแห่งความสำเร็จ
      ทักษะที่สำคัญ ในศตวรรษที่ 21 คือ ทักษะการสร้างแรงบันดาลใจ และครูที่ยิ่งใหญ่ คือ ครูที่สร้างแรงบันดาลใจ เพราะฉะนั้น ภารกิจหลักที่รัฐบาลเร่งผลักดัน เพื่อพัฒนาสะเต็มศึกษาในขณะนี้ คือ การสร้างบุคลากรที่มีคุณภาพ การอบรมครูสะเต็มศึกษาเกิดขึ้น เพื่อสร้างบุคลากรในสาขานี้ทั่วประเทศ ในจังหวัดชายแดนภาคใต้เอง ก็มีการอบรมอย่างเข้มข้น ทั้งโรงเรียนในสังกัด สพฐ. โรงเรียนประชารัฐ หรือโรงเรียนเอกชนในสังกัดสำนักงานการศึกษาเอกชน ซึ่งเป็นกลุ่มโรงเรียน ที่พ่อแม่ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ นิยมส่งบุตรหลานเข้าเรียน เนื่องจากมีการสอนด้านศาสนาและวัฒนธรรม ที่เป็นอัตลักษณ์ของท้องถิ่น ในการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ ครูต้องเน้นให้เด็กได้ตั้งคำถามหรือประเด็นปัญหา คำถามบางคำถาม สามารถหาคำตอบได้ โดยใช้ทักษะทางวิทยาศาสตร์หรือคณิตศาสตร์เลย แต่คำถามบางคำถาม จะต้องมาร่วมกันคิดหาวิธีการแก้ปัญหา หรือออกแบบประดิษฐ์ชิ้นงาน เพื่อแก้ปัญหาต่างๆ เหล่านั้น ซึ่งในการคิดหาวิธีการแก้ปัญหาหรือออกแบบประดิษฐ์ชิ้นงานดังกล่าว เด็กจะต้องใช้องค์ความรู้ ประสบการณ์ และทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หรือคณิตศาสตร์มาใช้ ซึ่งก็จะทำให้เด็กได้นำความรู้จากสาระต่าง ๆ ในสะเต็มศึกษาครบทั้ง 4 ศาสตร์สาระ
 

     
      สิ่งที่มากกว่านั้น คือ การต่อยอดสู่การสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ โดยนำแนวคิดจากการบูรณาการความรู้มาเพื่อใช้แก้ปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ตัวอย่างโครงงานต่างๆ ของเด็กนักเรียนจากกระบวนการเรียนรู้แบบสะเต็มศึกษา เป็นเครื่องยืนยันความคิดสร้างสรรค์ของเด็กนักเรียน ในระบบสะเต็มศึกษา เช่น โครงงานนวัตกรรมการกักเก็บน้ำเลียนแบบธรรมชาติ โครงการถ่านเศษไม้เหลาดินสอ โครงการถุงเพาะชำ REUSE และล่าสุด ยังมีการริเริ่มโครงการ ที่นำสะเต็มศึกษาไปใช้ เพื่อพัฒนาอาชีพเชิงพาณิชย์สำหรับเยาวชนไทย พร้อมทั้งให้ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับทักษะการประกอบการ โดยการบูรณาการกับสะเต็มศึกษา และมีการประกวดการบูรณาการสะเต็มศึกษาและแผนธุรกิจ สอดคล้องกับนโยบาย “สตาร์ทอัพ” ของรัฐบาลอีกด้วย เมื่อความคิดสร้างสรรค์ได้รับการเกื้อกูลจากกระบวนการเรียนรู้แบบบูรณาการ แรงบันดาลใจและความใฝ่ฝันสูงสุดต่อเยาวชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่จะเป็นผู้ใหญ่ในอนาคตเหล่านี้ น่าจะเป็นการที่พวกเขาจะสามารถใช้ทักษะจากการเรียนรู้เหล่านี้ มาสร้างสรรค์กระบวนการ กลไก หรือนวัตกรรมใด ๆ ที่จะช่วยนำพาสันติภาพให้เกิดขึ้นกับท้องถิ่นของพวกเขา นับจากวันนี้จนถึงทศวรรษที่ 21 เราคงไม่ฝันเกินไปใช่หรือไม่

Comment
Related