วันพุธที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ.2562 peaceMOVING FORWORD TO PEACE
logo

ใส่คำค้นที่ท่านต้องการค้น ในช่องสีฟ้าด้านล่าง

หวนรำลึก ๙๐ ปี ผ่านสุริยุปราคาเต็มดวงที่มณฑลปัตตานี

 25 มิ.ย. 2562 20:44 น. | อ่าน 343
Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Google+

      วันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 คือ วันครบรอบ 90 ปีผ่าน สุริยุปราคาที่ ตำบลโคกโพธิ์ เมืองปัตตานี ซึ่งเป็นปรากฎการณ์สุริยุปราคาแบบเต็มดวง หรือ มืดกลางวัน ดวงอาทิตย์จะถูกดวงจันทร์เคลื่อนตัวมาปิดบังจนมืดมิดไปทั้งดวง ทำให้บนโลกสุดที่เกิดปรากฏการณ์นั้นสิ้นแสง มืดสนิท เป็นสุริยุปราคาที่เกิดขึ้นน้อยครั้ง ในประวัติศาสตร์ไทย จารึกไว้ 2 ครั้งที่มืดมากที่สุดคือที่ ตำบลหว้ากอ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ (18 ส.ค. 2411) และที่ตำบลโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานีซึ่งเกิดขึ้นในตอนเที่ยงวันของวันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2472 โดยมีเวลาเต็มคราส นานประมาณ 5 นาที
      ปรากฏการณ์สุริยุปราคาปี 2472 เกิดขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 มีการคำนวณล่วงหน้าโดยนักดาราศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญว่าจะเกิดขึ้นในประเทศไทย โดยมีศูนย์กลางความมืดเคลื่อนผ่านที่ตำบลโคกโพธิ์ จึงมีคณะนักดาราศาสตร์จากยุโรปหลายชาติเดินทางเข้ามาสังเกตการณ์ ที่เข้ามาอย่างเป็นทางการมีอยู่ 2 คณะได้แก่ คณะนักดาราศาสตร์จากอังกฤษ และ เยอรมัน ที่ว่าเป็นทางการ คือ ได้ขอพระบรมราชานุญาตให้เข้ามาทำการสังเกตการณ์สุริยุปราคาครั้งนี้ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์ให้ทางราชการให้การช่วยเหลือในการตั้งเครื่องมือของทั้งสองคณะ
พระปกเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินใต้สุดแห่งสยาม

      แม้ปัตตานีจะเป็นพื้นที่ที่ห่างไกลพระนคร แต่ทว่าพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีก็ได้เสด็จพระราชดำเนินเพื่อทรงแผ่พระปรีชาคุณแก่ราษฎรในดินแดนใต้สุดแห่งสยามนี้ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินไปยังมณฑลปัตตานีอย่างเป็นทางการ ถึง 2 ครั้ง ครั้งแรกในปี พุทธศักราช 2471 เพื่อทรงเยี่ยมราษฎรที่เมืองปัตตานี ยะลา สายบุรี และ นราธิวาส

ทั้งสองพระองค์ได้ทอดพระเนตรกิจการด้านการศึกษาทั้งโรงเรียนกสิกรรม โรงเรียนสอนภาษามลายู และ การศาสนาที่มัสยิด รวมทั้งการแสดงศิลปวัฒนธรรมประจำท้องถิ่น และ วิถีความเป็นอยู่ของราษฎร เช่น การเก็บเกี่ยวข้าวแบบพื้นเมือง และ ใน พุทธศักราช 2472 ทั้งสองพระองค์ได้เสด็จไปยังปัตตานีอีกครั้งเพื่อทอดเนตรปรากฏการณ์สุริยุปราคาเต็มดวง
      ปรากฎบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรในจดหมายเหตุพระราชกิจรายวัน พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ภาคปลาย ซึ่งเป็นบันทึกว่าด้วยพระราชกรณียกิจที่องค์พระมหากษัตริย์ทรงปฏิบัติในรอบวันหนึ่งๆ ซึ่งเป็นราชประเพณีสืบมาแต่รัชกาลที่ 4 จดหมายเหตุพระราชกิจรายวันนี้ คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทยได้จัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ และ โบราณคดี และ ได้กราบบังคมทูลขอพระบรมราชานุญาต และ มอบให้คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจจัดทำหนังสือที่ระลึกเนื่องในวโรกาสพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7พระบรมราชสมภพครบ 100 ปี ดำเนินการจัดพิมพ์เผยแพร่เพื่อเป็นอนุสรณ์เนื่องในพระองค์

“เหตุการณ์สำคัญบางอย่างที่อุบัติขึ้นในรัชสมัย ได้มีการบันทึกไว้ในจดหมายเหตุนี้อย่างพิสดาร เป็นต้นว่า เมื่อครั้งเกิดสุริยุปราคาจับเต็มดวงที่ปัตตานี ในพ.ศ. 2472 ได้มีการแจ้งล่วงหน้าไว้ด้วยว่าจะเกิดอีกครั้งหนึ่งใน พ.ศ.2498เหตุการณ์ก็เป็นจริงตามที่แจ้งไว้”
      “ศัพท์ที่ใช้บางคำในครั้งนั้น เรียกไม่ตรงกับที่ใช้ในปัจจุบัน อันได้แก่ เพลงชาติ ปรากฏในจดหมายเหตุนี้เรียกว่า “เพลงเฉลิมชาติ” หรือ สุริยุปราคา จับเต็มดวง ก็เรียกว่า “สัพพคาสสุริยุปราคา” อันเป็นสำนวนภาษาของโหราศาสตร์ โดยเฉพาะ เป็นต้น”
สรงมูรธาภิเษกที่มณฑลปัตตานี

      จากบทความเรื่อง มโนทัศน์เกี่ยวกับรัชกาลที่ 7 เสด็จฯทอดพระเนตรสุริยุปราคาที่ปัตตานี โดย  อาจารย์ฉัตรบงกช  ศรีวัฒนสาร ซึ่งได้ทำการศึกษาจดหมายเหตุพระราชกิจรายวัน  พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก  พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว  รัชกาลที่ 7  ภาคปลาย  พบว่าพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยุ่หัวเสด็จ ถึงมณฑลปัตตานีตั้งแต่ตอนเช้าของวันที่ 8 พฤษภาคม 2472  และ ได้เสด็จพระราชดำเนินยังสถานที่สำรวจสุริยุปราคา 3 แห่ง  ได้แก่  สถานที่สำรวจของคณะดาราศาสตร์ชาวอังกฤษบริเวณหน้าสนามของโรงเรียนประจำมณฑลปัตตานีในตัวเมือง สถานที่สำรวจของคณะดาราศาสตร์ชาวเยอรมัน ณ เนินเขาควนบู ซึ่งห่างจากหลังที่ว่าการอำเภอโคกโพธิ์ ในปัจจุบัน สถานที่แห่งสุดท้าย คือ สถานที่สำรวจของกรมแผนที่ และ กรมชลประทาน  ซึ่งตั้งอยู่บนเนินโคกโพธิ์  ส่วนในวันที่เกิดปรากฏการณ์จริง  9 พฤษภาคม 2472  นั้น  พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จทอดพระเนตร ณ  สถานที่สำรวจของนักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษ เพราะเป็นคณะที่ทูลเชิญมาก่อนคณะอื่น

      จดหมายเหตุพระราชกิจรายวันในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยุ่หัวภาคปลาย  กล่าวถึงพระราชกรณียกิจระหว่างเสด็จฯ ทอดพระเนตรสุริยุปราคา นอกจากจะทรงทอดพระเนตรสุริยุปราคาแล้ว ยังทรงรถยนต์พระที่นั่งเสด็จประพาสตามถนนในเมืองแล้วประทับสนามหลังเรือนจำ ทอดพระเนตรการชนวัวซึ่งบ้านเมืองจัดให้มีขึ้นถวายทอดพระเนตรการร้องเพลงถวายพระพรโดยคณะลูกเสือมณฑลปัตตานี และ กระบวนซึ่งหัวเมืองในมณฑลนี้จัดให้มีขึ้นถวาย นอกจากนี้พระองค์ได้เสด็จสู่ที่สรงมูรธาภิเษกสถานตามราชประเพณีที่มณฑลปัตตานีแห่งนี้เอง
      พระราชพิธีสรงมูรธาภิเษกเป็นธรรมเนียมแต่โบราณที่พระมหากษัตริย์จะทรงประกอบขึ้นในวันเถลิงศก  วันเฉลิมพระชนมพรรษา  และ ในกรณีที่มีการผลัดเปลี่ยนผู้ปกครองบ้านเมืองในวันบรมราชาภิเษก รวมทั้งวันที่เกิดจันทรุปราคา และ สุริยุปราคา  เนื่องจากเป็นการผลัดเปลี่ยนดวงสว่างหลังเกิดเหตุการณ์สำคัญ แม้ว่าพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวจะทรงได้รับการศึกษามาจากตะวันตก  ทรงสนพระทัยในวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี แต่พระองค์มิได้ทรงปฏิเสธการประกอบพระราชพิธีสรงมูรธาภิเษกบนเรือพระที่นั่งจักรีหลังได้ทอดพระเนตรสุริยุปราคาแล้วตามโบราณราชประเพณีในวันพฤหัสบดีที่ 9 พฤษภาคม 2472 เวลา 19.20 น.
 

Comment
Related