วันพุธที่ 25 เมษายน พ.ศ.2561 peaceMOVING FORWORD TO PEACE
logo

ใส่คำค้นที่ท่านต้องการค้น ในช่องสีฟ้าด้านล่าง

ชุมชนศรัทธา พลังการขับเคลื่อนชุมชนโดยคนในชุมชน

 06 มี.ค. 2561 13:17 น. | อ่าน 254
Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Google+

ความไม่เข้าใจกันเกิดขึ้นเพราะต่างคนต่างอยู่ ต่างคนต่างคิด ถ้ามาพบมาคุยกันก็จะเข้าใจกัน  “ตามหลักศาสนาไม่มีคำว่าก่อการร้าย แต่เราทิ้งศรัทธา สันติสุขจึงไม่บังเกิด”

ในสภาพสังคมปัจจุบัน คนในสังคมมักใช้ชีวิตแบบตัวใครตัวมัน จึงทำให้ละเลยการพูดคุยหารือ และมีแนวคิดที่แตกแยก นี่เป็นเสียงสะท้อนของชาวบ้าน จากชุมชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่อธิบายได้ดีถึงแนวคิดและความศรัทธาที่ถูกหล่อหลอมขึ้นมาจากหลักศาสนาที่ครอบคลุมทั้งในระดับวิถีชีวิตและวิถีการอยู่ร่วมกันในชุมชน สังคม และแน่นอนไม่มีชุมชนไหนไม่เข้าใจคำว่า กำปงตักวา กำปง เป็นภาษามลายูมีความหมายถึง ชุมชน ส่วน คำว่า ตักวา เป็นภาษาอาหรับ หมายถึงการทำความดี ละเว้นความชั่ว เรียกในภาษาไทยได้ว่า ชุมชนศรัทธา

มัสยิดบ้านเหนือ ต้นแบบแนวคิดชุมชนศรัทธา

แนวคิดชุมชนศรัทธา หรือ กำปงตักวานั้นเป็นกระบวนการขับเคลื่อนสันติภาพในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยใช้หลักคำสอนทางศาสนาเป็นเครื่องนำทางและมีศูนย์กลางคือมัสยิด “ตักวา” ประกอบไปด้วยแนวคิดหลัก 3 ประการ ได้แก่ แนวคิดอิบาดะห์ คือ การที่คนต้องมีความตั้งใจมั่นว่าจะอยู่เพื่อทำความดีถวายแด่อัลเลาะห์ การบริจาคทรัพย์เพื่อช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ ไม่ใช่การเสียทรัพย์ แต่เป็นการรักษาทรัพย์นั้นตลอดไป แนวคิดที่สองคือ อิลมาเราะ คือแนวคิดของการเป็นผู้ให้ การสร้างประโยชน์ให้แก่สังคมที่เราอยู่อาศัย ประกอบศาสนกิจร่วมกันเป็นหมู่คณะ ในสถานที่ ที่มีในทุกชุมชน คือ มัสยิด ซึ่งเป็นโอกาสในการสร้างองค์ความรู้ให้กับคนมาละหมาด ว่าไม่ได้ละหมาดให้เสร็จเพื่อไปสวรรค์ แต่จะต้องมีสำนึกในการสร้างคุณูปการให้กับสังคมที่เราอยู่ แนวคิดที่ 3 คือ สภาซูรอ ซึ่งจะเป็นองค์ประกอบที่ช่วยกันคลี่คลายแก้ไขปัญหาชุมชนร่วมกัน ผ่านการปรึกษาหารือในที่ประชุมทุกๆ เดือน

มัสยิดบ้านเหนือ ต.คูเต่า อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา เป็นต้นแบบที่ประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก ภายใต้การขับเคลื่อนของชมรมมุสลิมภราดรภาพ โดยยึดหลักการพัฒนาคนและพัฒนาชุมชนควบคู่กันไป โดยใช้หลักการส่งเสริมความดี ยับยั้งความชั่ว ปฏิบัติสิ่งดีๆ ร่วมกัน ซึ่งการขับเคลื่อนแนวคิดชุมชนศรัทธาของมัสยิดบ้านเหนือนั้น ประสบความสำเร็จได้ด้วยการดำเนินงาน 3 ด้านด้วยกัน ได้แก่
1. การส่งเสริมความเข้มแข็งของมัสยิด อันเป็นศูนย์กลางทางศาสนา โดยการจัดตั้งสภาซูรอ ที่จะทำหน้าที่ปรึกษาหารือกัน โดยยึดถือประโยชน์ของชุมชน ภายใต้การทำงานที่มีความโปร่งใส และความเสียสละของคนทำงาน
2. การสร้างความเป็นปึกแผ่นของชุมชน โดยมีกิจกรรมการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ได้แก่ การสอนอัลกุร-อ่าน และสอนศาสนาให้กับเด็กๆ และผู้ใหญ่ในทุกสัปดาห์ เน้นความรู้ในหลักศาสนาอิสลามที่ถูกต้อง, กิจกรรมการเป็นผู้ให้ ตั้งกองทุนของชุมชนโดยใช้มัสยิดเป็นศูนย์กลาง เช่น กองทุนซะกาต์ ไว้ช่วยเหลือคนยากจน เป็นทุนการศึกษาให้กับเด็ก การตั้งกลุ่มสหกรณ์ออมทรัพย์ และกิจกรรมเลี้ยงน้ำชาที่มัสยิดในวันศุกร์ และรับบริจาคตามกำลังศรัทธา ผู้คนได้พบปะหน้าตา พูดคุยกัน และมัสยิดมีรายได้นำไปใช้ในการพัฒนามัสยิด กิจกรรมเหล่านี้ล้วนทำให้ชุมชนมัสยิดบ้านเหนือนั้นมีความเข้มแข็ง มั่นคงเป็นปึกแผ่นด้วยความร่วมมือของคนในชุมชน
3. การวางกฎระเบียบของชุมชนที่เรียกว่า อูกุมปากัต ซึ่งเป็นดังธรรมนูญของชุมชน หรือมาตรการทางสังคม ที่ครอบคลุมการบริหารจัดการบุคคล สังคม และการใช้ทรัพยากรต่างๆ ร่วมกัน เป็นพลังที่เข้มแข็งในการจัดการชุมชนโดยคนในชุมชนเอง ที่สอดคล้องไปตามบริบทของชุมชนและหลักศาสนา
สิ่งที่ทำให้ชุมชนมัสยิดบ้านเหนือได้รับการยกย่องให้เป็นต้นแบบของแนวคิดชุมชนศรัทธาอีกประการหนึ่ง ก็คือ การสร้างความเจริญให้กับชุมชนโดยคนในชุมชนเอง และสิ่งที่เป็นความภาคภูมิใจของชาวมัสยิดบ้านเหนือ คือ การสร้างมัสยิดหลังใหม่ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในจังหวัดสงขลาที่มาจากเงินบริจาคของคนในชุมชนทั้งสิ้น ใช้เวลาสร้างถึง 12 ปี ปัจจุบันในทุกวันศุกร์ จะมีผู้มาละหมาดที่มัสยิดบ้านเหนือ จำนวนมากถึง 700 คน และยังเป็นศูนย์รวมการศึกษาทางศาสนา เป็นสถานที่ปรึกษาหารือ เป็นดังเสาหลักรวมใจของคนในชุมชนมัสยิดบ้านเหนือ

ขยายแนวคิดชุมชนศรัทธา

นอกจากเป็นศูนย์รวมของคนในชุมชนแล้ว มัสยิดบ้านเหนือยังเป็นที่สนใจของผู้นำศาสนาจากชุมชนอื่นๆ มาศึกษาดูงานเป็นจำนวนมาก และนำกลับไปขยายผลที่หมู่บ้านของตัวเอง ดังเช่น ชุมชนบ้านโล๊ะ หมู่ที่ 3 .ยะต๊ะ อ.รามัน จ.ยะลา หนึ่งในชุมชนที่ไปเยี่ยมชมมัสยิดบ้านเหนือ และศึกษาแนวคิดชุมชนศรัทธา กำปงตักวา เนื่องจาก อิหม่าม แห่งมัสยิดดารุนนาอีม บ้านตะโละ ผู้นำศาสนามีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล แนะนำให้ผู้นำชุมชน และชาวบ้านไปศึกษาดูงานหลายครั้ง และกลับมาประชุมปรึกษาหารือ ทำความความใจแนวคิดชุมชนศรัทธา และตกลงร่วมกันขับเคลื่อนแนวคิดนี้สู่ชุมชน โดยมีข้อตกลงร่วมกันที่จะส่งเสริมให้คนในชุมชนมาทำกิจกรรมรวมกัน โดยมีมัสยิดเป็นศูนย์กลางมากขึ้น ในเริ่มแรกได้นำแนวคิดกิจกรรมเลี้ยงน้ำชาในวันศุกร์ มาปรับประยุกต์ใช้ในการระดมทุนสู่มัสยิด โดยให้ทุกวันศุกร์เป็นวันหยุดทำงานของคนในชุมชน มีเพียงกลุ่มแม่บ้านที่จะผลัดเปลี่ยนกันมาทำขนมและอาหารด้วยจิตอาสา มาจำหน่ายในราคาถูกเพื่อนำรายได้มาให้มัสยิด โดยมีเป้าหมายเพื่อปรับปรุงมัสยิดให้เป็นสถานที่ในการทำกิจกรรมต่างๆ ของชุมชน สิ่งที่เกิดขึ้นคือ ชาวบ้านให้ความร่วมมือเป็นอย่างยิ่ง ร่วมแรงร่วมใจกันทำเพื่อทำบุญให้มัสยิด เงินที่ได้จะมีบัญชีจดบันทึกอย่างชัดเจน

ไม่เพียงแต่ชุมชนบ้านตะโละเท่านั้น ที่เห็นว่าแนวคิดชุมชนศรัทธาจะสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนได้จริง ยังมีชุมชนบ้านตีบุ หมู่ที่ 5 ต.ยะต๊ะ อ.รามัน จ.ยะลา ซึ่งนำหลักการมาปรับใช้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนดีขึ้น จากเดิมที่ชุมชนประสบปัญหาการคุกคามจากภัยด้านความมั่นคง และยาเสพติด เมื่อนำแนวคิดชุมชนศรัทธามาใช้ ทุกมัสยิดจะให้ผู้นำศาสนาบรรยายธรรม เน้นกลุ่มเป้าหมายที่เยาวชน และชาวบ้านมีความเห็นร่วมกันที่จะส่งเสริมการสร้างอาชีพ เช่น การทำการเกษตร เลี้ยงสัตว์ การปลูกพืชสวนครัว นอกจากจะสร้างรายได้เสริมแล้ว ยังนำมาเป็นวัตถุดิบในการทำอาหารขายในวันศุกร์ที่มัสยิด โดยแม่บ้านจะรวมกันเป็นกลุ่มๆ ผลัดเปลี่ยนกันมาอาสาทำอาหาร โดยมีข้อตกลงกันว่า รายได้จากการขายอาหารจะเข้าสู่กองทุนมัสยิดเพื่อกิจกรรมทางศาสนาและกิจกรรมในชุมชนต่อไป และในวันศุกร์นี้เองจะมีการบรรยายธรรม ผู้ที่มารวมตัวกันเพื่อฟังธรรม พูดคุยปรึกษาปัญหากัน เสร็จแล้วก็แวะซื้ออาหารเพื่อเข้ากองทุนมัสยิด และวันเดียวกันนี้ ยังมีการเก็บเงินออมทรัพย์วันละ 1 บาท เพื่อสร้างนิสัยการออมและตั้งกองทุนเพื่อช่วยเหลือสมาชิก ชาวบ้านได้มาพบปะกันทุกอาทิตย์
นอกจากสองชุมชนนี้แล้ว ยังมีการขยายผลจากแนวคิดชุมชนศรัทธาสู่ชุมชนอื่นๆ ในจังหวัดชายแดนภาคใต้อีกจำนวนมาก มีการจัดเวทีสัมมนาในระดับตำบล มีผู้นำศาสนา ผู้นำชุมชน ผู้นำท้องถิ่นและผู้นำธรรมชาติให้ความสนใจเป็นจำนวนมาก นอกจากผู้นำสี่เสาหลักซึ่งเป็นแกนนำหลักที่ทำให้ชุมชนเกิดความเข้มแข็งแล้วโดยนำหลักศาสนามาขับเคลื่อนชุมชนศรัทธา จะเห็นได้ว่ายังมีกลุ่มสตรีที่เข้ามาเป็นกำลังสำคัญในการทำกิจกรรมต่างๆ ด้วยความเข้มแข็ง

ศรัทธา เข้มแข็ง เอกภาพ และสันติสุข
      ชุมชนศรัทธา คือ การนำหลักคำสอนทางศาสนาอันบริสุทธิ์มาสร้างคนดี ก่อให้เกิดสังคมที่ดีและนำมาสู่ความเข้มแข็งของชุมชน ซึ่งเป็นแนวคิดที่นำมาใช้ได้ในทุกศาสนา ชุมชนวิถีอิสลามจะมีความเป็นเอกภาพ โดยใช้มัสยิดเป็นศูนย์กลาง การดำเนินการจะอยู่ใต้กฎของชุมชนที่เรียกว่า อูกุมปากัส ซึ่งหลอมรวมเอาหลักศาสนา ขนบธรรมเนียมและระเบียบของทางราชการเข้าด้วยกัน เพื่อเป็นกรอบการปฏิบัติตนและการอยู่ร่วมกันของคนในชุมชน แต่ละชุมชนจะกำหนดกฎของชุมชนให้สอดคล้องกับบริบทของชุมชนเอง
      การสร้างหมู่บ้านกำปงตักวา จะทำให้เกิด 3 สิ่งตามมา นั่นคือ คนในสังคมเป็นคนดี สังคมเกิดความเข้มแข็ง เกิดทรัพย์สินของชุมชนอันเป็นปัจจัยเกื้อหนุนให้คนในชุมชนมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น เป็นผลสัมฤทธิ์ที่เป็นรูปธรรมชัดเจน มิติสำคัญที่นำไปสู่สันติภาพของจังหวัดชายแดนภาคใต้ นั่นคือ ความเป็นเอกภาพของชุมชนนั่นเอง ชุมชนใดที่เปี่ยมไปด้วยความศรัทธาที่ถูกต้องตามหลักศาสนาอันบริสุทธิ์จะสามารถเดินหน้าไปได้อย่างรวดเร็ว ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียว และการมองเป้าหมายเดียวกัน นี่เองคือ ความหมายที่แท้จริงสันติสุขตามวิถีศาสนา ที่เรียกว่า ชุมชนศรัทธา

Comment
Related